Klimaatboerderij: leren van de praktijk voor het landelijk gebied van morgen

29 januari 2026

Het landelijk gebied staat door klimaatverandering steeds meer onder druk. Langere periodes van droogte, afgewisseld met hevige regen, maken steeds duidelijker dat de manier waarop we landbouwgrond, bodem en water hebben ingericht niet vanzelf toekomstbestendig is. Gemeenten, waterschappen, agrariërs en andere partijen moeten keuzes maken die grote gevolgen hebben voor de leefbaarheid en het gebruik van het landelijk gebied.

Juist omdat die keuzes zo bepalend zijn, is het belangrijk om te weten wat in de praktijk werkt. Niet alleen op papier, maar op echte percelen, onder echte omstandigheden. Daarvoor is de Klimaatboerderij 2050–2100 opgezet: een plek waar ruimte is om te experimenteren, te meten en te leren, om te onderzoeken welke oplossingen grootschalig kunnen worden toegepast.

Binnen dit Regio Deal project werken Pro Habitus, Maatschap Brouwer, Stichting Regeneratie, Gemeente Brummen, Waterschap Vallei en Veluwe en de Innovatie Coöperatie samen aan oplossingen die later ook breed toepasbaar zijn. Door mogelijkheden te onderzoeken op het gebied van bodem, water en inrichting ontstaat inzicht in welke maatregelen bijdragen aan een landelijk gebied dat beter bestand is tegen klimaatverandering.

Hoe staat het ervoor?

Op de Klimaatboerderij worden nu vijf proefvelden uitgewerkt. De verschillende ontwerpen worden verder doorgerekend en onderzocht op het gebied van biodiversiteit, waterkwaliteit, bergend vermogen en landbouwproductiviteit. De centrale vraag is hoe landbouwgrond zo kan worden ingericht dat die beter bestand is tegen zowel droogte als hevige regen. Daarbij denken we na over het langer vasthouden van water in percelen en aan andere teelt- en inrichtingskeuzes die passen bij dit veranderend klimaat. In de uitwerking wordt er samengewerkt met andere Regio Deal projecten, zoals Drinkbare IJsssel en Biobased Bouwlab.

Het archeologisch onderzoek op het terrein is afgerond en het bestemmingsplan ligt ter inzage. In de plannen is bewust ruimte opgenomen om water op alle percelen te kunnen vasthouden, uitgaande van het toekomstperspectief 2050-2100. Ook wordt vastgelegd hoe de resultaten van de proeven worden gevolgd: voor agroforestry (landbouw met bomen en struiken tussen akker gewassen) is een monitoringsplan opgesteld, en voor de andere proefopstellingen wordt dit verder uitgewerkt. Later dit jaar start het grotere grondwerk en gaat het project een volgende fase in.

Klimaatadaptieve landbouwsystemen

“Binnen het programma Vitaal Landelijk gebied experimenteren we samen met de Klimaatboerderij aan een toekomst waarin bodem en water sturend zijn. Zo bouwen we aan een leefbaar landelijk gebied met een hoge landschappelijke kwaliteit en een duurzaam voedselsysteem, gekoppeld aan een landbouw die ook op een langtermijnperspectief biedt.”- Monique Loeters, programmamanager Vitaal Landelijk Gebied Regio Stedendriehoek

We willen studenten, beleidsmakers en boeren hiernaartoe halen om te laten zien wat we doen. Onze oproep: kom kijken, schiet op onze ideeën en praat over wat werkt en wat niet. En ook over hoe we wet- en regelgeving al kunnen aanpassen, zodat slimme oplossingen snel gerealiseerd kunnen worden. Er liggen veel kansen die we – door goede samenwerking en daadkracht – kunnen verzilveren. Aanmelden kan via Sander Bosman van Pro Habitus (info@prohabitus.nl).

De Klimaatboerderij is één van de projecten die mogelijk worden gemaakt door de Regio Deal: een samenwerking tussen het Rijk en de regio, gericht op het stimuleren van regionale ontwikkeling. Regio Stedendriehoek faciliteert deze samenwerking en verbindt partijen, terwijl de uitvoering bij de projectpartners zelf ligt.